Khai bút đầu xuân, tôi sẽ chỉ cho anh em biết vì sao anh em mãi không thi đạt JLPT, để anh em có thể thoát cái vòng luẩn quẩn đi xin tips, xin đề, xin sách, xin cả… vía, từ tôi và nhiều người khác. Ở đây tôi sẽ nêu ra 3 SỰ THẬT ĐAU NÃO anh em phải nhớ trước khi bắt tay vào ôn thi, 3 SAI LẦM ĐÁNG BUỒN của việc luyện thi JLPT nhiều người mắc phải mà anh em nên tránh, cuối cùng chỉ ra những gì cần phải làm qua 3 BƯỚC KHẮC PHỤC.

Vài lời phi lộ

Chắc chắn sẽ có người đọc và bĩu môi “Giỏi bằng ai mà đi khuyên người khác!?”

Ai thật sự quen thân với tôi thì khỏi bàn, còn với ai chưa biết rõ, tôi là một đứa không được học tiếng Anh từ 3 tuổi, bỏ qua cơ hội học song ngữ từ năm lên 6, 10 tuổi chưa biết đọc trôi một đoạn văn tiếng Anh, trượt chuyên Anh năm 15 tuổi mới phải vào chuyên Nhật, hết ba năm chuyên Nhật có bằng N2, thi trượt N1 hai lần, chọn tiếng Anh cho kì thi ĐH ở VN và đâm đầu vào học Ngôn ngữ Anh, bỏ ngang để sang Nhật du học với học bổng chính phủ, kịp thời có N1 trước khi tốt nghiệp ĐH bên Nhật.

Duyên của tôi với tiếng Nhật không hề suôn sẻ như nhiều người nghĩ. Tính từ khi bắt đầu thì tôi đã quen tiếng Nhật 12 năm, nhưng nghiêm túc học chỉ có 3 năm. Đúng, anh em không đọc nhầm đâu, chỉ có BA NĂM trên tổng số MƯỜI HAI NĂM tôi thực sự cày cuốc với tiếng Nhật, và đó đều là tiền đề để tôi gặt hái được những thứ đáng giá hơn cái chứng chỉ JLPT.

• Năm đầu tiên là năm tôi bắt đầu: 2013. Khi ấy tôi đỗ vào chuyên Nhật của Chuyên Ngữ, bước ngoặt của đời tôi, khởi đầu của những biến đổi về tư duy học ngoại ngữ, và một loạt thể nghiệm to nhỏ tôi không tiện kể. Nhờ chăm học thời gian này, tôi có điểm trung bình môn Nhật là 10 vào kì đầu tiên lớp 10, kì sau là 9.9, 2014 đạt N3, có N2 từ 2015.
• Năm thứ hai là năm tôi sang Nhật: 2018. Được học bổng chính phủ Nhật, 1 năm học tiếng trong khóa dự bị đại học, cả ngày tôi ăn ngủ cùng tiếng Nhật. Tôi theo học ở TUFS (ĐH Ngoại ngữ Tokyo), trường chuyên đào tạo nguồn nhân lực giỏi ngoại ngữ, khá nhiều cựu sinh viên đang công tác ở Bộ Ngoại giao Nhật.
• Năm thứ ba là năm tôi bắt đầu việc dạy tiếng Nhật online: 2023. Vì không ai hỏi đến bằng cấp, tôi chỉ học trên trường và không ôn gì vẫn lấy được N1 trong thời gian trước khi tốt nghiệp ĐH vào năm này. Lúc này tôi chưa có nhiều kiến thức về giảng dạy nên vừa ôn lại môn Nhật ngữ học, vừa tự nghiên cứu kha khá sách tham khảo dành cho giáo viên tiếng Nhật. Chưa khi nào tôi chăm chỉ đọc sách tiếng Nhật như vậy, cũng nhờ những học viên đầu tiên của tôi đều là người chăm chỉ thắc mắc.

Vậy là cứ 5 năm một lần tôi mới thực sự HỌC, thế thời gian còn lại tôi làm gì? Có câu “văn ôn võ luyện”, học rồi thì tôi phải ôn, thử và sai, vậy thôi. Tôi đã trượt N1 2 lần trước khi sang Nhật học, lần thi ở Nhật lại đạt ngay. Tôi chả có bí kíp gì cả, chỉ là tôi đã thay đổi cách nhìn nhận về bài thi và hiểu game chúng ta cần chơi, và tôi cũng mong anh em làm được giống tôi vậy.

Hướng dẫn sử dụng: Ai cần đọc bài này?

Bài này không dành cho tất cả mọi người.

Nếu bạn đã tốt nghiệp bậc cử nhân học bằng tiếng Nhật, bài viết không dành cho bạn. Vì bạn đã trải qua việc vật lộn với tiếng Nhật đủ để cầm tấm bằng rồi, không cần vào kiểm chứng điều gì hết, thậm chí bạn còn cười khẩy rằng tôi đang phét. Cũng có thể bạn sẽ thấy nó đơn giản và quá hiển nhiên, nhưng đơn giản với bạn không có nghĩa là ai cũng biết. Vì chưa biết nên người ta mới cần đọc, còn bạn có thể block tôi luôn từ đoạn này.

Nếu bạn muốn thi thử chứng chỉ tiếng Nhật cho vui, đây không phải thứ dành cho bạn. Có tiền và thời gian, bạn cứ thử tùy ý.

Tôi cũng sẽ không tiếp chuyện những ai dù chưa đạt N1 nhưng lại thích bắt bẻ câu từ, thích nghe lời phỉnh, thích đi đường tắt.

Bạn kiên nhẫn đọc đến đây rồi, hẳn bạn đang ôn hoài ôn mãi không biết bao nhiêu cho đủ, hoặc thi đến 4-5 lần vẫn thiếu ít điểm, hoặc thậm chí bạn vừa mới học N5 nhưng muốn đạt N1 sau 1 năm và bị nhiều người vào công kích là mơ hão. Bạn cần người chỉ đường đi nước bước cho chuẩn, vậy thì tôi hứa sẽ giúp bạn đỡ lao vào ổ voi ổ gà, rút ngắn quãng đường đạt mục tiêu. Và nếu đọc đến đây bạn vẫn hào hứng muốn tìm câu trả lời, hãy cố đọc tới cuối, ít nhất đó là biểu hiện của người nghiêm túc học hành.

---

Thuốc đắng: 3 sự thật đau não

Tôi sẽ bỏ qua những người lười đến độ cả ngày không mở nổi quyển sách ra mà ôn, lười không phải sai lầm, đó là bệnh. Bệnh lười thì không nhờ ai chữa hộ được trừ bản thân mình.

Tôi xin đi thẳng vào câu chuyện của những người học chăm chỉ, quyết tâm đạt mục tiêu mà sai hướng.

Sau đây là 3 sự thật đau não phải nhớ nằm lòng trước, thay đổi tư duy thì chúng ta mới tính đến ôn thi mau chóng và thực chất được.

Hãy nhớ SỰ THẬT ĐAU NÃO SỐ 1: MỤC TIÊU KHI ĐI THI LÀ CÂU DỄ KHÔNG LÀM SAI, CÂU KHÓ PHẢI LÀM ĐÚNG. Đây là câu trả lời của các thủ khoa ĐH khi được hỏi có bí kíp gì. Nghe hiển nhiên đến buồn cười đúng không? Thay vì đặt mục tiêu rất khó kiểm soát là đạt bao nhiêu điểm, anh em nên học làm sao để tối thiểu hóa lỗi sai khi đi thi, tức là học đâu chắc đấy. Cái gì đã học là phải lôi ra đọc lại thường xuyên. Tôi từng làm đúng phương châm này khi đi thi N4 tới N2, phần tôi nhớ tốt nhất là kanji thì không cho phép mình sai, từ vựng ngữ pháp chưa thuộc nhiều thì tôi học chắc từ vựng các cấp độ trước đó, kết quả là tôi mới học N3 3 tháng đã đạt, mới chuyển sang học N2 vài tháng đã “một phát ăn ngay” (hay tiếng Nhật là 一発合格). Tuy nhiên, tôi của thời đó không nhận thức được việc mình đạt là nhờ nền tảng cấp độ trước phải vững, đạt N2 xong tôi bỏ ngang việc học tiếng Nhật để quay về với tiếng Anh, tự tin rằng mình học tốt như vậy thì cứ học kiểu tài tử thôi cũng nắm được N1 trong tay. Sai lầm đó khiến tôi trả giá bằng việc đứng gần chót bảng trong kì thi Olympic lớp 12 và mất 2 lần lệ phí thi N1 mà công cốc. Chốt lại, đừng bao giờ ảo tưởng về khả năng ghi nhớ của mình, anh em không có siêu trí nhớ như thế đâu, hãy học chắc đến độ nhìn từ nào cũng biết mình từng gặp nó ở sách gì trang bao nhiêu. Đừng để bản thân rơi vào trạng thái “ơ mình nhớ từng học cái này rồi” trong phòng thi.

Tới đây có anh em sẽ nghĩ, do tôi không có người để làm hình mẫu, không học hỏi kinh nghiệm người đi trước thôi, chứ cứ học theo người điểm cao, đạt aim sau mấy tháng là được. Vế đầu thì đúng, tôi đã làm theo hướng dẫn trong sách luyện thi và từ các thầy cô giáo có bằng cấp đàng hoàng, còn học theo người điểm cao hay đạt aim trong ngắn hạn ư, trật lất!!! Tôi sẽ giải thích vì sao.

Lấy ví dụ cho dễ hiểu đã. Anh em theo dõi tôi đều biết tôi là fan của “Hoả phụng liêu nguyên” – bộ truyện lấy bối cảnh Tam quốc tôi yêu (=]]). Trong HPLN có Bát kì – 8 môn đệ giỏi nhất của Thuỷ Kính phủ, nơi đào tạo quân sư phục vụ cho các thế lực chính trị thời đó. Là những người có tư duy chiến thuật đỉnh cao, đương nhiên ai cũng muốn học hỏi từ họ, từ đó sinh ra câu nói kinh điển: “Bước vào lối tư duy của Bát kì”. Thế mà sau cùng những quân sư để lại tiếng tăm lẫy lừng nhất, kế sách làm xoay chuyển thế cục nhiều nhất vẫn chỉ 8 người đó.

Liên tưởng tới việc học tiếng, anh em đã bao giờ tự hỏi: Mình đã bao giờ bước được vào lối tư duy của người giỏi hay chưa? Chưa đúng không, vậy thì đây chính là SỰ THẬT ĐAU NÃO SỐ 2: ĐỪNG NGHE NHỮNG GÌ NGƯỜI GIỎI NÓI, HÃY NHÌN NHỮNG GÌ NGƯỜI GIỎI LÀM. Người giỏi ngoại ngữ nếu không học qua về sư phạm thì cũng khó lí giải được tại sao họ giỏi, cũng không biết tại sao người khác kém họ để hướng dẫn đường đi, không phải do năng lực mà vì họ và anh em không cùng xuất phát điểm.

Thường người học tiếng Nhật thuộc 1 trong 2 trường hợp: tiếp xúc từ nhỏ thường xuyên, hoặc lớn lên mới học qua trường lớp. Đa phần người giỏi tiếng Nhật đưa lời khuyên trên youtube thuộc nhóm 1. Một số người được đầu tư học hành từ bé với giáo viên bản xứ, một số khác lại được bố mẹ dẫn theo sang Nhật vì nhiệm kì công tác dài hơi hay học cao học, vài người nữa là con lai hoặc bố mẹ là con lai. Nhiều người tuy không ở Nhật nhưng học tiếng Nhật từ lúc mẫu giáo hoặc muộn thì cũng là tiểu học, số lần đi du lịch Nhật cùng gia đình còn nhiều hơn cả số lần tôi về nước từ khi đi du học tới giờ. Ngoài ra có học sinh chuyên ôn thi tiếng Nhật cực căng từ cấp 2, số này không nhiều nhưng cũng đáng lưu tâm. Tóm lại, xuất phát điểm của họ không giống anh em, họ thấy việc giỏi tiếng Nhật là do có môi trường luyện nói hoặc thông qua cày đề, và lời khuyên của họ cứ chung chung kiểu “chăm chỉ là được”, hoặc đứng ở góc độ một người bản xứ mà gợi ý cách học. Tôi từng xem một vài youtuber kể quá trình họ ôn thi IELTS 8.0 và JLPT N1 cùng lúc và đạt aim sau vài tháng ra sao, ai nghe cũng phải wow, nhưng thực tế họ đã có IELTS trước đó ở mức 7.5 và JLPT N1 đã hết hạn cần thi lại. Mấy ai chia sẻ thật sự họ bắt đầu từ đâu, đọc 10 bài khoe thành tích thì dễ đến 9 bài nói rằng mình học từ khi nào, học trong bao lâu, phương pháp đã dùng là gì, hiệu quả ra sao, cày cuốc thế nào. Rất ít người có ý thức chia sẻ xem xuất phát điểm họ có nền tảng từ gia đình chưa, tiếng Nhật là ngoại ngữ thứ mấy rồi, kinh nghiệm ôn thi các chứng chỉ ngoại ngữ khác nhiều không, hay đơn giản là giáo viên họ tiếp cận đầu tiên là ai. Không biết họ đi lên từ đâu mà cứ lao đầu làm theo tip này tip nọ thì tốn công vô ích, tip hợp với người ta chưa chắc hợp với mình. Anh em không ở trong trường hợp giống vậy, đừng đặt mục tiêu đốt cháy giai đoạn để giống như họ, thất bại nắm chắc trong tay.

Khi ôn thi JLPT, nhất định anh em sẽ gặp CỰC KÌ NHIỀU con người không cho anh em tiền đi thi nhưng lại phán xanh rờn: chứng chỉ là một chuyện, chắc gì đã dùng được nói được. Tôi phát bực mỗi khi gặp phải người đang vướng vào cái bẫy này, không phải bực với người đó mà bực vì mấy kẻ lắm lời kia. Tôi cảnh cáo anh em luôn về SỰ THẬT ĐAU NÃO SỐ 3: CHỈ NGƯỜI THỪA TIỀN MỚI ĐÁ NGANG SANG GIAO TIẾP KHI CẦN THI JLPT. Làm ơn vứt ngay suy nghĩ đang tập trung ôn bài thi chỉ yêu cầu kĩ năng đọc-nghe lại FOMO học giao tiếp giúp tôi!!! Trừ khi thừa tiền và cứ một năm đi thi lại 2 lần tới khi đỗ thì thôi, còn nếu hiện tại anh em cần nhất cái chứng chỉ, làm ơn tập trung toàn lực cho từ vựng và đọc hiểu, luyện nghe tốt các câu trong sách và đề thi cũ, cố gắng thi một lần cho xong, NÓI KHÔNG VỚI KAIWA. Nói là kĩ năng phải luyện tập trường kì, phải rời bỏ thế giới của giấy bút, phải xem phim không phụ đề, nghe nhạc không lyrics, phải ra ngoài nói chuyện với bạn bè người yêu khách hàng, vân vân, toàn những thứ nếu bỏ quá nhiều thời gian ra thì chẳng có thời gian đâu mà ôn thi. Mà ôn thi cũng giúp nghe tốt hơn, đọc tốt hơn, từ vựng nhiều và đa dạng chủ đề hơn, sau khi có bằng quay sang cải thiện kĩ năng nói cũng không phải chuyện khó. Nhớ nhé, mục tiêu của anh em là thi chứng chỉ, thành phần nào vào đâm chọc việc anh em không học giao tiếp mà chỉ tập trung học từ vựng ngữ pháp trước, block thẳng cho tôi.

3 sai lầm đáng buồn & 3 bước khắc phục

3 sai lầm

Đặc thù của luyện thi là không để mất điểm cơ bản vì lỗi kĩ năng, thế nên chúng ta hay dùng sách luyện thi và luyện đề. Nhưng luyện thế nào? Nhiều khi anh em bỏ thời gian kì cạch chép từ mới cả ngày nhưng chẳng nạp được lượng từ vựng bằng người ta học mỗi ngày 30 phút, nhìn giá sách hay mớ pdf trong máy ra đã thấy oải vì chẳng biết bắt đầu từ đâu, bật file nghe chỉ có 30 giây lên thấy trôi cái vèo, đáp án không chọn nổi và tự hỏi: giờ mở script lên vừa đọc vừa nghe hay sao?

Đó là những biểu hiện của BA SAI LẦM mà tôi đoán kiểu gì anh em cũng mắc (không mắc thì anh em đã đạt aim, thứ lỗi cho tôi nói thẳng).

1. Bất tri bỉ, bất tri kỉ (不知彼, 不知己, 每戰必敗) – Không hiểu người cũng chẳng rõ mình, đánh trận nào thua trận đó: Không nắm được thời gian thi mỗi phần để quản lí thời gian cho tốt, không hiểu xu hướng ra đề, đụng đâu cũng thấy thiếu, sờ đâu cũng thấy dở, mình mạnh yếu ở mảng kiến thức nào không biết. Đi thi tức là chơi trò chơi của đơn vị tổ chức kì thi đó. Đã đi thi chắc chắn ai cũng cần chữ “Passed” vì đã mất tiền và mất công, vậy nên hãy có chiến lược. Đi thi như đánh trận, không có chiến lược thì thi lần nào trượt lần đó là phải.
2. Nhai văn nhá chữ: Chép từ mới và nghĩa ra vở với mục đích nhớ từ vựng, kiểu ghi chép này chẳng khác nào đưa từ vựng đang sống động trên trang sách trở thành từ vựng “chết” trong vở. Bài thi JLPT cũng đâu hỏi phần dịch nghĩa của từ? Họ hỏi từ vựng trong câu hay đoạn văn, yêu cầu chọn cách sử dụng đúng của từ, đưa từ mới vào phần thi nghe với các đoạn hội thoại có ngữ cảnh và nội dung rõ ràng cơ mà!
3. Lẩu tả pín lù: Làm cả mấy chục đề tính điểm đầy đủ mà vẫn không thấy điểm cải thiện ư? Giải BAO NHIÊU đề không quan trọng, quan trọng là giải THẾ NÀO. Điều chúng ta cần là nắm vững kiến thức và rèn thật tốt phản xạ khi gặp từng dạng câu hỏi dựa trên kiến thức đã học.

3 bước khắc phục

Binh pháp Tôn Tử có câu: Tri bỉ tri kỉ, bách chiến bất đãi (Biết người biết ta, trăm trận không nguy). Thế anh em đã “tri bỉ” tới đâu, “tri kỉ” tới độ nào rồi? Sai lầm tôi chỉ ra rồi đấy, vậy cách khắc phục là gì? Tôi tóm gọn lại thành 3 bước sau.

Biết người

Trước tiên anh em phải biết mình đang đối mặt với cái gì. JLPT là kì thi dành cho ai? Họ kiểm tra những kĩ năng gì cho từng cấp độ? Có yêu cầu cụ thể về lượng kiến thức ngôn ngữ cho từng cấp độ không?

Nếu chưa biết thì xem qua phần này ngay và luôn:

https://www.jlpt.jp/reference/pdf/guidebook_s_e.pdf?mode=pc

https://www.jlpt.jp/sp/e/about/levelsummary.html

Nói ngắn gọn thì bài thi này đánh giá năng lực tiếng Nhật của những người không có tiếng mẹ đẻ là tiếng Nhật, vậy nên họ tập trung đánh giá năng lực ngôn ngữ chứ không phải kiến thức văn hoá. Đề sẽ ra những câu hỏi hoàn toàn có thể trả lời được ngay cả khi thí sinh chưa từng sinh sống tại Nhật, tức là chỉ cần dùng kiến thức về ngôn ngữ và kĩ năng đọc hiểu-nghe hiểu, anh em vẫn có thể làm bài tốt. Tất nhiên sẽ có những chủ đề gần gũi với đời sống của người nước ngoài tại Nhật. Người nước ngoài thường làm công việc gì? Làm thêm quán ăn, đi chơi bạn bè, học trường tiếng, học ĐH, đi làm công ty Nhật. Như vậy câu hỏi sẽ bao gồm cả cuộc sống thường nhật (xin nghỉ với chủ quán, đề xuất ý tưởng cho sếp, lên phòng gặp giáo sư xin về nước, bầu cử, du lịch, …) lẫn những nội dung mang tính hàn lâm (tiểu thuyết, bài giảng triết học, triết lí kinh doanh, nghiên cứu thế giới động vật, …).

Các dạng bài tập trong đề thi JLPT:

https://www.jlpt.jp/sp/e/guideline/testsections.html#anchor3

Làm thử một vài câu:

https://www.jlpt.jp/e/samples/forlearners.html?mode=pc

Thử đọc qua bảng so sánh giữa bài thi kyuu cũ và JLPT hiện tại:

https://www.jlpt.jp/e/about/pdf/comparison01.pdf?mode=pc

Biết mình

Bước tiếp theo là biết mình. Nôm na là hiểu mình có thể tự học cái gì và chỗ nào hổng kiến thức cần người hỗ trợ giảng giải. Trước khi xác định mình mạnh yếu ở đâu, anh em phải rõ những việc cần làm trong 3 giai đoạn của luyện thi:

• Xây nền qua giáo trình (trung cấp hoặc luyện thi)
• Củng cố kiến thức đã học
• Học kiến thức mới (học từ đề cũ, đề luyện tập & giáo trình cấp độ sau)

Lấy ví dụ trước nhé: N3 được coi là cầu nối giữa sơ cấp (N4-5) và cao cấp (N2-1), giai đoạn XÂY NỀN chính là nắm vững kiến thức N4 với khoảng 300 kanji và 1500 từ vựng. CỦNG CỐ KIẾN THỨC là luyện tập nhuần nhuyễn những gì đã học qua các sách luyện thi, đọc hiểu được những đoạn văn đơn giản thuộc chủ đề gần gũi hằng ngày, hiểu những mẩu hội thoại ngắn gọn ở tốc độ chậm. HỌC KIẾN THỨC MỚI là học phần kiến thức ngôn ngữ thuộc trình độ trung cấp để hướng tới mục tiêu 1000 kanji, 8000 từ vựng của N2, nghe hiểu những nội dung tốc độ gần như tự nhiên của người bản xứ, xử lí văn bản thuộc chủ đề thường nhật. Tại sao đang ôn thi N3 lại phải học cả N2? Bởi người đạt N3 ở ngưỡng điểm > 104 cũng được xét trình độ ngang ngưỡng điểm đạt của N2, do đó để đảm bảo thi đạt cấp độ này, anh em nên học thêm cả kiến thức của cấp độ sau.

Tham khảo phần chuyển đổi điểm số JLPT và CEFR:

https://www.jlpt.jp/e/about/cefr_reference.html

Nào, bây giờ thử trả lời cho tôi: Yêu cầu với cấp độ N1 là gì? Học lên N1 cần bao nhiêu giờ học? Nên phân bổ thời gian học sao cho hợp lí?

Tôi chỉ gợi ý anh em cách làm rõ về lượng, anh em tự cân nhắc lộ trình học. Để đạt trình độ N1 hiện tại (bỏ qua vấn đề điểm số cao thấp, ở đây chỉ nói là đạt), anh em tham khảo cấp độ 1 của kì thi kyuu cũ – 2000 kanji, 10000 từ vựng, 900 giờ học. Làm phép toán chia, về mặt thời gian, giả sử anh em học mỗi ngày 1 giờ đều đặn, vậy cần 900 ngày, 900 / 365 = ~ 2.5 năm. Về từ vựng và kanji, trong 2.5 năm anh em cần học khoảng 2-3 kanji, 12 từ mới trong 1 giờ đồng hồ mỗi ngày. Nhớ rằng đây là học MỖI NGÀY và từ vựng MỚI, chưa tính đến học ngữ pháp, luyện đọc hiểu và nghe hiểu.

Như vậy để rút ngắn thời gian đạt mục tiêu, cách làm là 1) tăng thời gian học, 2) tăng lượng kiến thức nạp vào, hoặc 3) cả hai.

Tới đây anh em sẽ có câu hỏi muôn thuở: để hiệu quả thì nên tự học hay ra trung tâm/ học gia sư? Khi thời gian có hạn, không thể cái gì cũng tự học vì như vậy sẽ mau nản, mà cái gì cũng cần người dạy thì tài chính khó cho phép. Tôi không có câu trả lời thỏa đáng cho tất cả mọi người, nhưng nếu anh em nhắm những mảng mình không có khả năng tự tra cứu/ có quá nhiều thắc mắc trong quá trình tự học/ không biết lên lộ trình học cho bản thân, tốt nhất hãy tìm gia sư 1-1 hoặc lớp học để giáo viên đồng hành cùng mình càng sớm càng tốt. Kinh nghiệm của tôi là anh em nên tự học kanji, cách học có thể tham khảo Kanji Look&Learn và Minna no Nihongo Kanji, biết cách học thì sau đó cứ mua giáo trình các cấp độ về học theo hướng dẫn trong sách là được. Những phần như ngữ pháp, đọc hiểu nên có giáo viên để giải đáp thắc mắc và sửa khi mình hiểu sai, dịch sai. Nếu nghe hiểu luôn là phần có điểm thấp nhất trong số 3 phần thi thì cũng nên cân nhắc học gia sư để họ giúp mình tìm ra nguyên nhân nghe kém. Chỉ cần nhớ một châm ngôn khi chọn lớp chọn thầy: đắt xắt ra miếng (tôi sẽ chia sẻ về kinh nghiệm chọn lớp học ngoại ngữ ở một bài khác).

Nếu anh em lựa chọn tự học, thử phân tích xem khó khăn của mình thuộc kiểu nào và tìm cách khắc phục. Anh em thấy tiếng Nhật khó về mặt ngữ pháp thì chứng tỏ trước đây anh em chưa học qua ngôn ngữ nào có cấu trúc SOV, nên học kĩ các CẤU TRÚC CÂU CƠ BẢN (Minna no Nihongo có đủ) để lên học trung-cao cấp không bị choáng. Thấy khó về mặt ghi nhớ chữ Hán thì có thể do chưa học Hán tự bao giờ (chẳng hạn từng học tiếng Trung hay Hàn sẽ thấy bớt sợ kanji), hiệu quả nhất là quay về thứ cơ bản nhất: học bằng từ điển, có thể tra cả thứ tự nét, cách đọc, ví dụ câu hiện đại, ví dụ trong cổ văn, nguồn gốc chữ, tập hợp các từ chứa chữ đó. Thấy khó về nhận biết âm khi nghe thì hẳn cũng ít xem phim ảnh, youtube của người Nhật và học cách họ phát âm hay nói đuổi (tôi biết nhiều anh em xem anime và shadowing thường xuyên nên bắt âm tốt và phát âm lẫn ngữ điệu rất ổn), anh em cần tăng cường nghe tiếng Nhật với những nội dung DỄ HIỂU với mình (nhớ là nghe phải hiểu mới có thể chú ý cách phát âm mà học theo được, nghe chả hiểu họ nói gì thì vô ích).

Mài kiếm “mì ăn liền”

Biết người biết ta rồi thì mài kiếm ra trận nhỉ? Tôi sẽ không dài dòng nữa mà đưa thẳng lời khuyên “mì ăn liền” về cách học và luyện đề.

• Học cách dạy lại kiến thức cho chính mình là cách ghi nhớ hiệu quả nhất. Tôi có những người bạn đi thi môn gì cũng trên 9. Hỏi ra thì nó bảo thường ghi chép điểm quan trọng lúc học trên lớp rồi đọc lại luôn trong ngày (lần 1), hiểu rồi thì để đấy, khi nào chuẩn bị bài mới thì ôn lại một lần (lần 2), chừng nào cần ôn thi sẽ giở ra đọc cho nhớ một lần nữa (lần 3) và giảng lại cho người khác hoặc chính mình (lần 4+). Cũng dễ thực hiện thôi, nhưng tôi cá người đọc bài này chưa từng nghĩ như vậy và làm như vậy, anh em cố gắng sửa đổi đi nhé.
• Mua các sách luyện đề đã PHÂN LOẠI các dạng câu hỏi hoặc tự mình làm đề theo kiểu bổ ngang (làm hết dạng bài A của tất cả các đề mới chuyển qua dạng bài B), học cách xử lí cho mỗi dạng. Gom đề, gom sách về mà không phân loại thì máy tính hay giá sách nhà bạn khác gì cái kho phế liệu, kiến thức học xong cũng không biết áp dụng vào đâu thì đúng, bắt đầu làm cuốn nào trước cuốn nào sau.
• Đừng đu số lượng đề, làm mấy chục đề không chữa kĩ không bằng làm 5 đề đào sâu từng dấu câu (không đùa, chấm phẩy trong câu cũng cần chú ý). Tra cả 4 phương án và hiểu lí do cái nào đúng cái nào sai mới được sang câu khác, đừng dừng lại ở trạng thái “hiểu hiểu”.

Kết: Trăm trận không nguy

Những điều tôi nói trên vô cùng đơn giản và hiển nhiên, nhưng nếu anh em nhận là mình biết hết, vậy hành động của anh em là gì, có phải bỏ qua những điều nghe chừng đơn giản này nên thi mãi không đạt hay không?

Đừng coi thường những điều đơn giản. Khi nghiêm túc làm theo những lời khuyên đơn giản, công cuộc học ngoại ngữ của anh em sẽ dễ thở hơn nhiều. Mấy điều trên là những gì tôi tích cóp và đúc kết được nhờ học tiếng Nhật trong những môi trường đào tạo ngoại ngữ chất lượng ở cả Việt Nam lẫn Nhật Bản, với những giáo viên có thâm niên hàng chục đến vài chục năm nghiên cứu về giảng dạy ngoại ngữ.

Năm mới đến rồi, mong anh em có thể phản tỉnh và tìm ra phương pháp học tối ưu.

Nếu anh em cần người trợ giúp, tôi vẫn nhận hỗ trợ 1-1 cho ai không thích học theo lớp như 3 năm qua. Sang năm mới, tôi đang cân nhắc mở một vài lớp nhỏ, hãy theo dõi và ủng hộ nhé 😄