Là đứa từng vật lộn 4 năm với mớ lí thuyết chính trị và QHQT, tôi có cảm giác vừa yêu vừa ghét với câu chuyện về chiến dịch chiếm Ích Châu trong “Hoả phụng liêu nguyên”, vì nó bắt tôi phải thừa nhận rằng mình đứng ở đâu cũng là phiến diện.
Có quá ít thông tin về sự thực lịch sử liên quan tới chiến dịch này đến được với đại chúng, thành ra người ta có thể cảm nhận theo kiểu “à ra chúng ta bị truyền thông quá đà về nhân nghĩa của Lưu Bị” hoặc “bách tính quá khổ khi phải chiến đấu dù đang sống trong cảnh thái bình”.
Cơ mà nay tôi không muốn nói chuyện chính trị, tôi muốn nói chuyện tình cảm.
Nói sao nhỉ…
Tôi thích đọc về đất Thục không phải vì nó là một vùng đất đẹp, một vùng văn hóa đa dạng, một vùng trù phú như người ta ngợi ca. Cứ thử bay qua đất đó thì rõ, anh em sẽ chỉ biết thốt lên “Xung quanh toàn núi đồi núi đồi” (thêm hai câu tiếp theo 
), và ở cái đất xa xôi ấy, thật khó để người ta sống kiểu lề thói Trung Nguyên.
Vậy thì lí do mà tôi thích chính quyền của Lưu-Cát cũng liên quan đến điều tôi vừa nói trên. Lưu-Cát xuất thân từ một nơi xa lắc chẳng gắn kết gì với Thục, họ mang theo mình những thứ nguyên tắc vốn chẳng ngấm được chút nào vào dân Thục, họ cũng chấp nhận biến mọi thách thức trong việc cai trị thành cơ hội để tiến lên. Ngược lại với dân Thục, mỗi tầng lớp xã hội lại xung đột với chính quyền mới/ kẻ chiếm đóng ở một mức độ khác nhau, nhưng sau cùng tại sao người ta phải tiếc thương cho một kẻ thống trị vốn là “dân ngoại tỉnh”? Điều đó nói lên điều gì đặc biệt không, chẳng hạn tính cách bao dung của dân Thục?
Cũng là những hành động chiếm đất đó, vì sao người ta lại đòi hỏi tiêu chuẩn đạo đức cao hơn với Lưu Bị chỉ vì ông ta được ca tụng là “nhân nghĩa”? Hay bởi tôi đã chai sạn với sự tàn khốc của trò chơi vương quyền nên thấy cái lí lẽ “thương dân” của cha con Lưu Chương chẳng hề cao đẹp đến vậy? Họ không hề yếu kém trong cai trị, nhưng thứ giúp họ bảo vệ được quyền lực của mình là lợi ích nhóm, là gạt bỏ sang bên một nhóm kẻ sĩ có tư tưởng cải cách, là bỏ mặc nền kinh tế hoạt động bằng luật lệ cá lớn nuốt cá bé còn bàn tay của chính quyền không kiểm soát được gì cả. Bởi vậy, nếu nhận xét Lưu Bị đạo đức giả hay dùng ngôn từ chính trị mị dân thì cũng cẩn thận kẻo lại rơi vào một cái bẫy đạo đức khác mà thôi.
Nhiều người nhận xét do Chu học mà người ta mới đưa Quý Hán lên chính thống, vậy trước hết hãy đọc thêm Đường thi để hiểu rằng trong mắt giới trí thức trước Chu, Quý Hán vẫn không phải một triều đại ngắn ngủi chui trong một góc núi, không phải một thế lực cát cứ với một ông vua giả nhân nghĩa chiếm đất đồng tông cùng một ông thừa tướng ngu trung làm khổ dân. Cái chính quyền kì lạ đó thực sự là một hệ tư tưởng, họ tồn tại được trong thời loạn chính vì chủ nghĩa lí tưởng của mình, mà cũng không tồn tại được cũng vì đề cao lí tưởng chủ nghĩa đó.
