Katakana + い: Khi người Nhật “chế” tính từ cho vui

Có thể bạn đã nghe qua văn hoá “kawaii” (dễ thương) của Nhật. Kawaii là tính từ đuôi i (い) bình thường rồi, nhưng gần đây có một kiểu tính từ đuôi i khác mà sách giáo khoa không nhắc đến: người Nhật (chủ yếu giới trẻ) lấy một từ bất kì, viết bằng katakana, rồi gắn đuôi い vào, thế là thành tính từ mới.

Phần katakana phía trước thường chỉ có 2 âm tiết, nghe gọn và bắt tai:

• emoi: cảm xúc, sâu lắng, “emotional” (từ mới, đang rất phổ biến)
• guroi: kinh dị, ghê (từ “grotesque”)
• eroi: gợi tình (từ “erotic”)
• uzai: khó chịu, phiền (rút gọn từ うざったい)
• kimoi: ghê, rợn (rút gọn từ 気持ち悪い)
• hazui: ngượng, xấu hổ (rút gọn từ はずかしい)
• ragui: lag, giật (từ “lag” trong game)
• chirui: chill, thư giãn (từ “chill”)

Nhiều từ カタカナ+い có nguồn gốc ngoại lai, chẳng hạn như エモい, グロい, エロい, nhưng ウザい, キモい, ハズい đều là từ thuần Nhật bị rút gọn rồi viết lại bằng katakana cho “cool.” Đây là lí do mà người nước ngoài hay bối rối khi thấy katakana mà tra từ điển không ra.

Katakana trong tiếng Nhật không chỉ dùng cho từ ngoại lai, nó còn có mấy chức năng khác mà người học hay bỏ qua:

• Thứ nhất, katakana tạo cảm giác nhẹ nhàng. So sánh うざったい (uzattai 5 âm tiết, toàn hiragana, nặng nề) với ウザい (uzai có 3 âm tiết, katakana + い, nghe gọn và vui tai hơn hẳn). Âm thanh khác, ấn tượng thị giác cũng khác.

• Thứ hai, katakana giúp từ đang nằm giữa đoạn văn toàn hiragana và kanji nổi bật hơn. Viết きもい giữa một câu dài thì dễ bị “chìm”, viết キモい thì nhận ra ngay.

Đây là tiếng lóng của giới trẻ. Người lớn mà dùng sai sẽ rất là cringe. Dù bạn thấy hay mấy, hãy coi đây là “từ vựng thụ động”, nghe hiểu được là đủ, không cần cố gắng nhét vào câu nói hàng ngày của mình, đặc biệt là trong môi trường công sở nghiêm túc.